Podczas kontroli drogowej kierowca musi zatrzymać pojazd w miejscu wskazanym przez funkcjonariusza, pozostać w środku z rękami na kierownicy i wykonywać jego polecenia. Nie trzeba mieć przy sobie papierowego prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego ani potwierdzenia OC, ponieważ dane są sprawdzane w systemie CEPiK.
Co zrobić po sygnale do zatrzymania?
Kontrola drogowa jest procedurą uregulowaną w przepisach, między innymi w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Po otrzymaniu wyraźnego sygnału kierowca powinien reagować spokojnie i przewidywalnie. Polecenia osoby uprawnionej do kontroli mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi i sygnalizacją świetlną.
Chronologicznie należy postępować w następujący sposób:
- Zatrzymaj pojazd w miejscu wskazanym przez funkcjonariusza, tak aby nie powodować zagrożenia ani nie utrudniać ruchu.
- Pozostań w pojeździe i trzymaj ręce na kierownicy, najlepiej w sposób widoczny dla policjanta.
- Na polecenie wyłącz silnik i włącz światła awaryjne.
- Wykonuj polecenia dotyczące identyfikacji pojazdu, w tym udostępnienia komory silnika lub innych jego części.
- Nie wysiadaj z samochodu ani nie pozwalaj pasażerom opuszczać pojazdu bez zgody funkcjonariusza.
Samodzielne wysiadanie z auta może stworzyć zagrożenie i utrudnić kontrolę. Jeżeli policjant nakaże opuszczenie pojazdu, kierowca i pasażerowie powinni wykonać to polecenie. Dotyczy to także sytuacji, w których badanie trzeźwości albo inne czynności odbywają się poza samochodem.
Kiedy policjant musi się wylegitymować?
Po zatrzymaniu funkcjonariusz powinien podać swój stopień, imię i nazwisko oraz przyczynę kontroli. Zasady okazania legitymacji zależą od tego, czy policjant jest umundurowany:
| Rodzaj funkcjonariusza | Kiedy okazuje legitymację? | Co powinien zrobić kierowca? |
|---|---|---|
| Policjant umundurowany | Na żądanie osoby kontrolowanej | Możesz poprosić o okazanie dokumentu |
| Policjant nieumundurowany | Bez wezwania, z własnej inicjatywy | Zapoznaj się z dokumentem potwierdzającym tożsamość |
Policjant nieumundurowany może zatrzymać pojazd do kontroli co do zasady na obszarze zabudowanym. Sygnał do zatrzymania może być przekazany między innymi ręką, tarczą do zatrzymywania pojazdów, a przy ograniczonej widoczności latarką z czerwonym światłem.
Czy trzeba mieć przy sobie dokumenty?
Podczas kontroli kierowca nie musi posiadać fizycznego prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego ani potwierdzenia zawarcia umowy OC dla pojazdu zarejestrowanego w Polsce. Policja weryfikuje dane kierowcy i samochodu w systemie CEPiK, czyli Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Brak papierowego dokumentu nie oznacza jednak braku uprawnień. Funkcjonariusz może sprawdzić, czy kierowca ma ważne uprawnienia, czy pojazd jest dopuszczony do ruchu oraz czy posiada ubezpieczenie. W określonych przypadkach może też zatrzymać dokument lub wprowadzić informację o zatrzymaniu do ewidencji, wydając odpowiednie pokwitowanie.
Jakie są dalsze obowiązki kierowcy?
Policjant może sprawdzić tożsamość kierowcy, dane pojazdu, stan techniczny i sposób korzystania z drogi. Kierujący powinien umożliwić wykonanie tych czynności oraz poddać się badaniom przewidzianym prawem.
W czasie kontroli kierowca może zostać zobowiązany do:
- Poddania się badaniu trzeźwości – odmowa wykonania badania na miejscu nie kończy procedury i może prowadzić do skierowania na inne badanie, w tym badanie krwi.
- Umożliwienia sprawdzenia stanu technicznego – funkcjonariusz może zweryfikować między innymi oświetlenie, ogumienie, hamulce oraz inne elementy mające wpływ na bezpieczeństwo.
- Udostępnienia pojazdu do identyfikacji – na polecenie należy umożliwić sprawdzenie komory silnika, numerów identyfikacyjnych lub innych miejsc w pojeździe.
- Wykonania poleceń związanych z przewozem – w przypadku pojazdów ciężarowych może chodzić także o zabezpieczenie ładunku, tachograf lub dokumenty przewozowe.
Opuszczenie pojazdu jest dozwolone w szczególności:
- na wyraźne polecenie funkcjonariusza,
- w celu wykonania badania trzeźwości lub innej czynności kontrolnej poza autem,
- w sytuacji awaryjnej, jeżeli policjant wyda takie polecenie.
Kierowca ma prawo poznać przyczynę zatrzymania. Może też odmówić przyjęcia mandatu. W takim przypadku sprawa może zostać skierowana do sądu, który oceni, czy doszło do naruszenia przepisów.
Co grozi za niezatrzymanie się do kontroli?
Zignorowanie sygnału i kontynuowanie jazdy mimo polecenia zatrzymania może zostać zakwalifikowane jako przestępstwo z art. 178b Kodeksu karnego. Przepis dotyczy sytuacji, w której kierowca, mimo wydania przez uprawnioną osobę polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, nie zatrzymuje się niezwłocznie i jedzie dalej.
Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Sąd może również orzec zakaz prowadzenia pojazdów. Ucieczka przed kontrolą nie jest więc zwykłym uchybieniem proceduralnym ani sposobem na uniknięcie mandatu.
Najbezpieczniejsze zachowanie jest proste: zatrzymaj pojazd, zostań w środku, trzymaj ręce na kierownicy i wykonuj polecenia funkcjonariusza. Ewentualne zastrzeżenia do kontroli lub mandatu można zgłaszać w przewidzianym trybie, a nie przez odmowę zatrzymania się.
